Nhiều anh em mới vào nghề thường nghĩ lắp van bướm là việc đơn giản, cứ kẹp vào giữa đường ống rồi siết ốc là xong. Tuy nhiên, thực tế đi công trình cho thấy rất nhiều trường hợp lắp xong bị xì nước ở mặt bích hoặc van bị kẹt cứng không gạt được. Nguyên nhân chủ yếu là do làm ẩu hoặc thiếu kinh nghiệm ở khâu căn chỉnh và siết ốc.
Bài viết này tôi sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình lắp đặt chuẩn để anh em làm một lần là ăn ngay, đảm bảo hệ thống kín khít và vận hành nhẹ nhàng.
Công tác chuẩn bị bề mặt và vật tư
Trước khi leo lên thang lắp đặt, anh em cần dành chút thời gian kiểm tra lại vật tư. Quan trọng nhất là kích thước van bướm tay gạt và mặt bích đường ống phải đồng bộ. Tôi đã gặp trường hợp ống tiêu chuẩn JIS nhưng lại mua van tiêu chuẩn BS, lỗ bu lông lệch nhau cả phân không cách nào xỏ ốc được. Tiếp theo là chuẩn bị đủ số lượng bu lông, đai ốc, long đen và gioăng làm kín.
Khâu vệ sinh bề mặt cực kỳ quan trọng nhưng hay bị bỏ qua. Anh em phải dùng giấy nhám hoặc bàn chải sắt đánh sạch rỉ sét, đất cát bám trên hai mặt bích của đường ống. Bề mặt tiếp xúc phải phẳng và sạch thì gioăng cao su mới ôm khít được. Nếu để dính sỏi đá hay mạt hàn, khi siết chặt sẽ làm rách gioăng gây rò rỉ ngay lập tức.
Kỹ thuật đưa van vào vị trí
Sau khi vệ sinh sạch sẽ, anh em tiến hành đưa van vào giữa hai mặt bích. Khéo léo căn chỉnh sao cho tâm lỗ bu lông trên mặt bích trùng khớp với lỗ định vị trên thân van. Nếu khoảng cách giữa hai mặt bích quá hẹp, hãy dùng dụng cụ nới rộng ra một chút, tuyệt đối không dùng búa đóng mạnh làm biến dạng thân van.
Có một mẹo kỹ thuật ở bước này là anh em nên mở tay gạt van một góc khoảng 20 đến 30 độ. Không nên đóng kín hoàn toàn vì lúc này gioăng cao su đang ở trạng thái phồng nhất, khi ép vào dễ bị biến dạng phình ra ngoài. Cũng không nên mở hết cỡ vì cánh van sẽ thò ra khỏi thân, dễ va quẹt với đường ống gây trầy xước. Góc mở 20-30 độ là an toàn nhất để cánh van nằm gọn bên trong thân.
Nguyên tắc siết bu lông mặt bích
Đây là công đoạn quyết định độ kín của van. Sai lầm phổ biến là anh em xỏ con ốc nào siết chết cứng con đó ngay. Làm như vậy lực ép sẽ dồn về một phía khiến van bị nghiêng, bên kia sẽ bị hở hoặc gioăng bị ép lệch tâm.
Quy trình chuẩn là xỏ hết tất cả bu lông vào lỗ, vặn đai ốc bằng tay cho vừa tới mặt bích. Sau đó dùng cờ lê siết theo quy tắc đối xứng hình chữ X. Tức là siết con ốc bên trái một chút thì chuyển sang siết con bên phải, rồi xuống con dưới, lên con trên. Mỗi lượt chỉ siết vài vòng ren, đi một vòng rồi quay lại siết thêm lực. Làm như thế lực ép sẽ phân bố đều trên toàn bộ bề mặt gioăng, giúp van kín tuyệt đối và không bị cong vênh.
Những lưu ý quan trọng khi lắp đặt
Trong quá trình lắp, anh em cần chú ý căn chỉnh cho van nằm đồng tâm với đường ống. Hai mặt bích phải đảm bảo song song với nhau. Nếu đường ống bị lệch trục mà cố tình ép van vào, lực vặn xoắn sinh ra sẽ làm nứt tai van hoặc gãy bu lông sau một thời gian sử dụng.
Ngoài ra, hãy quan sát trên thân van xem có mũi tên đúc nổi hay không. Đó là chiều dòng chảy ưu tiên. Lắp đúng chiều mũi tên sẽ giúp van chịu áp lực tốt hơn và thao tác đóng mở cũng nhẹ nhàng hơn, đặc biệt là với các hệ thống có áp suất lớn.
Kiểm tra và vận hành thử
Lắp xong xuôi thì khoan hãy thu dọn đồ nghề, anh em cần test thử ngay tại chỗ. Đầu tiên là gạt tay van đóng mở vài lần hết hành trình. Nếu thấy nhẹ nhàng, êm ái là đạt yêu cầu. Nếu thấy nặng bất thường hoặc kẹt cứng thì khả năng cao là do siết ốc quá tay làm gioăng bị bó, hoặc van bị lệch tâm, cần nới lỏng ốc để căn chỉnh lại.
Cuối cùng là cho bơm chạy thử nước. Soi đèn kỹ vào khe kết nối mặt bích xem có rỉ nước không. Nếu thấy rỉ nhẹ thì dùng cờ lê siết thêm lực vào các con ốc tại vị trí đó. Khi nào khô ráo hoàn toàn thì mới coi như xong việc. Làm kỹ từng bước như thế này thì đảm bảo van dùng bền bỉ, anh em không phải mất công quay lại bảo hành sửa chữa.
>>> Xem thêm: Mẹo bảo dưỡng và kéo dài tuổi thọ van bướm tay quay
